De wormenbak

Vorig jaar zetten we met zijn tweeën vijf kleine zakjes restafval aan de deur, drie blauwe zakken met flessen, blikken en drankkartons, en drie roze zakken met zachte plastics. Maar geen groenten-, fruit- en tuinafval. Daar hebben we de wormenbak voor. De wormenbak is ondertussen mijn grote lieveling. Het is ongelooflijk hoeveel restjes groenten en fruit die kan slikken. Of beter, hoeveel de wormen kunnen slikken.

Wormenbak 5

Hoe werkt het?

Een wormenbak is een klein, snel werkend compostvat. Het kan zo simpel zijn als één grote bak met groenafval, wormen en een kraantje onderin. Hoewel ik alles over het algemeen graag simpel heb, koos ik voor een keer voor de complexere versie. Mijn type wormenbak bestaat uit verschillende lagen met gaatjes ertussen. Een wormenappartement zogezegd.

Bovenaan dump je al je restjes en schillen van groenten en fruit. Wij hebben een koertje en een terrasje waarop ik graag het één en ander kweek en ook dat beetje ‘tuinafval’ slikt de wormenbak perfect. Heb je een laag volledig gevuld, wat wel even kan duren, dan zet je daar een nieuwe laag bovenop. De wormen kunnen door de gaatjes van de ene naar de andere laag glibberen en verder smullen. Zo ga je gewoon door tot alle lagen gevuld zijn. Tegen dan zijn de resten uit de onderste laag omgezet in compost. Je kan die laag even bovenop zetten met het deksel open, zodat de wormen weg van het licht de onderste lagen invluchten. Dan haal je het compost eruit en begin je opnieuw met vullen.

Wormenbak 4

Die hele constructie staat op een onderste laag zonder gaatjes en met kraantje. Bij mij zit daar ook een filter tussen, om te voorkomen dat het kraantje zou verstoppen, maar dat hoeft niet per se. Uit het kraantje stroomt wormensap, dat officieel percolaat heet. Dat bruine, geurloze vocht komt vrij bij het composteerproces. Het is magisch, vloeibaar goud en de beste meststof voor je planten die je ooit in je handen krijgt! (Hangt er misschien van af wat je zoal in je handen krijgt.)

Wormenbak 8

Wat mag erin?

In de wormenbak mogen sowieso alle ongekookte resten van groenten en fruit. Enkel hele harde stukken composteren niet of héél traag. Kersenpitten, de schelpen van walnoten of avocadopitten krijgt een normale school compostwormen niet in één, twee, drie opgeslobberd. Ook pompoenpitten durven het composteerproces overleven. Gebruik je je compost in de tuin en word je graag verrast door een onvoorziene pompoenplant hier of daar, smijt ze er dan zeker bij. Ook koffieprut met filter en al, theezakjes en papieren zakdoekjes werken de wormen graag naar binnen. Stukken kamerplanten of fijn tuinafval, verwelkte snijbloemen en dunne twijgjes durven ze ook degusteren.

Je moet het voederen van je wormen zeker niet zien als wilde actie en spektakel. De wormen storten zich niet massaal op die bananenschil die je er zonet bovenop gooide. In het begin vroeg ik me af of ik het wel goed deed, want dat lekker verse klokhuis begon al te beschimmelen en zouden de wormen het dan nog wel willen? Jazeker, ze kicken er juist op. Omdat compostwormen niet met een indrukwekkende muil vol scherpe tanden zijn uitgerust, moeten de restjes eerst een beetje worden voorverteerd door schimmels en andere micro-organismen. En dan pas begint het slobberwerk.

Wormenbak 2

En wat niet?

Harde dingen zijn dus niet zo’n succes. Ook over pikante dingen zijn de wormen naar het schijnt niet zo enthousiast. Rotte chilipepers of beschimmelde gember (mocht je dat hebben) zou ik dus maar bij het restafval mikken. En met citrusvruchten is het ook uitkijken, daarvan moet je er geen massa’s tegelijk in doen. Een bekentenis: ons restafval bestaat waarschijnlijk voor de helft uit pompoenpitten en citrusschillen. Uit liefde voor de wormen.

Waar staat hij?

Ik zette de wormenbak buiten op ons koertje. Soms krijg ik de paniekerige vraag of de wormen dan niet doodgaan in de winter. Als het lang en hard vriest, gaan veel wormen inderdaad dood, heb ik gemerkt. Maar in een goed werkende wormenbak zitten altijd wormen in verschillende stadia, van eitje tot volgroeide worm. De eitjes overleven de vorst en van zodra de temperaturen stijgen, komt daar de volgende generatie wormen uit. In de lente merk je heel goed aan de gigantische hoeveelheden percolaat (joehoe!) dat het proces explosief terug op gang komt. In de tussentijd blijf ik met een gerust hart keukenafval bijgooien. Het slinkt dan minder, maar toch een beetje.

Het is ook niet dat ik mijn wormenbak volledig onbeschut laat staan. Van zodra de nachtvorst in het land is, wikkel ik de wormenbak in een groot stuk bubbeltjesplastic dat ik nog had liggen. Ik heb al mijn wilskracht moeten gebruiken om niet alle bubbeltjes te poppen, maar het te bewaren voor de winter, zo groot is mijn toewijding aan de wormenbak. Verder denk ik ook dat het grote volume van mijn wormenbak een voordeel is tegen de vorst.

Vroeger heb ik nog een wormenbak binnen gehad. Dat ging ook helemaal prima! De wormen bleven gewoon lekker in hun bak – wat zou je zelf doen als je midden in je eten woonde? Ik denk dat een wormenbak ideaal staat in een berging of garage, daar is de temperatuur ook optimaal. Zelf had ik destijds in mijn studio geen berging of garage, dus het was de keuken. Op warme zomerdagen komen er wel fruitvliegjes af op verse fruitschillen. Die komen er alleen uit als je de bak opent, maar we moeten er wel eerlijk over zijn. Dat kan je beperken door een natte krant of katoenen doek over het verse afval te leggen. Geurtjes hoeft niemand te vrezen, want een gezonde wormenbak ruikt je niet.

Wormenbak 3

Hoe begin je eraan?

De wormen die je nodig hebt, zijn gestreepte wormen of tijgerwormen, de eisenia foetidae. Rawr. Dat zijn geen gewone regenwormen die je even opgraaft in een grasveld. Je zou ook heel lang moeten graven, want met een wormpje of tien kom je er niet. In het ideale geval ken je iemand met een goed lopende wormenbak, compostvat of composthoop en kijk je die eens lief aan. Waarop je spontaan een dosis compostwormen aangeboden krijgt (want zo werkt dat). Omdat ik destijds alleen appartementen bewonende vrienden en kennissen had, kocht ik mijn wormen online. Zo kom je er ook. Maar eigenlijk hoef je écht geen geld uit te geven aan een pakketje wormen.

De opstart van het composteerproces is het moeilijkste deel van het verhaal. Bij mij ging dat moeizaam en met nogal wat twijfel. Eigenlijk is het gewoon een kwestie van wachten en de wormen hun tijd geven. Je nieuwe wormen zet je best in een laagje groenteafval met wat vochtige snippers proper papier of karton. Verscheurde wc-rolletjes werken daarvoor heel goed. Die heeft iedereen wel, hoop ik. Compostwormen zijn timide beestjes die graag eerst nog een weekje in de oorspronkelijke voeding blijven zitten. Daarna gaan ze langzaam op verkenning en pas daarna beginnen ze zich voort te planten. Dat kan weken en weken duren vooraleer er nieuwe wormen bijkomen, dus geef ze wat tijd.

Wormenbak 6

Mijn conclusie

Ik hou van mijn wormen. Ze veranderen onze fruit- en groenteresten in vruchtbaar wormensap en een kleine hoeveelheid compost, zonder stinkende gft-zakken. De wormenbak opstarten was uitdagend, maar het onderhoud ervan ervaar ik totaal niet als een klus. Het is een beetje opletten dat ik niet vergeet het percolaat af en toe af te tappen, vooral in de lente als de wormen massaal uit hun eitjes komen. Voor de rest kan hij wel wat verwaarlozing verdragen. Lang van huis? Met een laag vochtig, verscheurd papier of karton kunnen de wormen ook een aantal weken verder. Zet dan eventueel ook het kraantje open met een teil eronder, zodat ze zeker niet verdrinken in hun eigen vocht.

WEcotip # 29: als je genoeg groente- en fruitafval produceert in de keuken en weinig plaats hebt om te composteren, kan je je eigen wormenbak opstarten! Online vind je nog meer informatie als je zoekt op wormery. Er zijn verschillende modellen te koop, maar zelf maken is ook goed te doen. Heb ik vroeger nog gedaan.

Zijn hier nog trotse bezitters van een kudde compostwormen? Of heb je meer vragen over de wormenbak? Vraag maar raak, misschien kunnen we elkaar helpen.

Advertenties

2 gedachtes over “De wormenbak

  1. Amai, dat is echt handig en beter dan een compost-ton! En het ziet er nog eens beter uit ook. Ze eten dus ook bananenschillen 😮 Dat lijkt mij zo iets dat moeilijk verteert, zo goed zeg…

    • Ja, het ziet er niet slecht uit hé! Juist die uitstekende filter is al een beetje oud en bruin bij mij, omdat de wormenbak al veel in de regen heeft gestaan. Anders was het nog esthetischer 😉

      En ja hoor, ze eten heel graag bananenschillen. Dat verteert heel vlot! Eigenlijk wordt aangeraden grote resten in stukjes te snijden voor je ze in de wormenbak gooit, omdat ze dan sneller verteren. Vroeger sneed ik mijn bananenschillen altijd in kleine stukjes, maar nu doe ik dat vaak niet meer, en dat gaat ook!

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s