Hoe ik omga met mensen die mijn duurzame normen en waarden niet delen

Als je af en toe een stukje van me leest, zal het vast duidelijk geworden zijn dat ik niet bepaald als een gemiddelde Vlaming of Belg kan omschreven worden. Ik maak keuzes die op dit moment en op deze plaats nogal uit de band springen. Hoewel ik me zelf normaal voel, vinden redelijk wat anderen het op zijn zachtst gezegd raar dat ik dingen anders doe dan gemiddeld.

Omdat ik een aantal jaren geleden tegen een muur aanliep en bleef aanlopen, kon ik niet zomaar verdergaan zoals ik bezig was. Die ervaring heeft me vroeg in mijn leven de kans gegeven grondig na te denken over wat eigenlijk mijn normen en waarden zijn. Dat was bij momenten pijnlijk confronteren, maar nu ben ik zo gelukkig dat ik goed weet waarvoor ik in mijn leven wil staan.

Mijn normen en waarden

Ik wil mijn talenten en passies verkennen en daarbij zo weinig mogelijk menselijk of dierlijk lijden veroorzaken, hier en op plaatsen die onzichtbaar zijn voor me. Ik wil verbinding, positiviteit, respect en mildheid uitdragen. Ik wil zo klimaatneutraal mogelijk leven. Ik wil fysiek en mentaal goed voor mezelf zorgen. En ik wil in al die doelen imperfect mogen zijn en duizend keer mogen vallen en weer opstaan.

Het uitvogelen van die persoonlijke normen en waarden kostte tijd en zelfreflectie. Toch was dat een fluitje van een cent in vergelijking met de moed die ik nodig had om daar consequent mijn alledaagse acties op af te stemmen. De abstracte begrippen duurzaamheid, respect en zorgzaamheid vinden de meeste mensen wel prima. Maar iemand die deze waarden systematisch in de praktijk probeert om te zetten: dat is andere koek. Ik begreep al snel dat zo’n keuze soms onbegrip, verkeerde veronderstellingen en af en toe vijandigheid met zich meebrengt.

Wat mijn normen en waarden concreet betekenen

Voor een ‘normaal’ westers consumptiepatroon zijn drie of vier aardbollen nodig om aan alle natuurlijke hulpbronnen te komen en het geproduceerde afval te verwerken. Die voetafdruk blijft stijgen. Dus ik probeer mijn levensstijl zo aan te passen, dat als iedereen zoals ik zou leven, we tot in de eeuwigheid toekomen met één aardbol. Dat doe ik bijvoorbeeld door zo zero waste mogelijk te leven, niet voor de lol te gaan shoppen, véél minder nieuwe spullen te kopen, te gaan voor tweedehands, dingen te herstellen en veel te lenen en delen. Ik haal, tegen de verwachtingen in, veel voldoening uit mijn minimalistische kijk op spullen. Maar in de nasleep van Black Friday merk ik nog maar eens: mainstream is het zeker niet.

Daarnaast veroorzaakt dat ‘normale’ westerse leven jammer genoeg veel menselijk en dierlijk leed. Onbedoeld, dat wel, maar voor een groot stuk vermijdbaar. Als ik iets nodig heb, probeer ik in de mate van het mogelijke te achterhalen in welke omstandigheden het is gemaakt. Om de kans op kinderarbeid en uitbuiting zo klein mogelijk te maken, verkies ik fair trade. Ik eet plantaardig. En ik steun lokale en kleinschalige initiatieven. De gedachte erachter lijkt velen nog acceptabel, maar al die extreme keuzes? Toch een beetje overdreven… De wereld is niet eerlijk en één persoon moet niet denken dat hij of zij er iets aan kan veranderen.

De huidige tsunami aan overspanning, burn-outs en erger pleit volgens mij voor meer evenwichtige, gepassioneerde levens met minder druk en minder moeten. Omdat ik nog volop aan het genezen ben van de chronische ziekte die volgde op mijn burn-out, zorg ik heel goed voor mezelf. Ik durf nu radicaal kiezen voor gezond eten, rust en ontspanning, elke dag beweging en het beter doseren van mijn inspanningen door activiteiten af en toe te durven afzeggen of weigeren. En hoewel hulpverleners van alle kanten schreeuwen dat zelfzorg óók voor mensen die nog niet gecrasht zijn nodig is, zie ik heel goed dat ik een vreemde eend in de bijt blijf. Harde werkers die doorbijten en op eigen kracht omhoog schieten op de maatschappelijke ladder oogsten veel bewondering, niet wie in stilte geniet van een simpel leven.

Quotefancy-173123-3840x2160

Reacties vanuit mijn omgeving

De reacties op mijn concrete keuzes zijn uiteenlopend. Vele zijn behoorlijk leuk. Er zijn mensen die geïnteresseerd zijn en meer willen weten, er zijn enthousiastelingen die direct mee op de kar springen, en er zijn er die zelf niet willen veranderen, maar wat ik doe oprecht fijn vinden. Anderen zijn kritisch, maar durven vragen stellen en gaan graag een constructief gesprek aan, ook tof.

Er zijn daarentegen ook mensen die een hokje hebben voor ‘mensen zoals ik’ en meteen allerlei veronderstellingen maken over wat voor een persoon ik wel zal zijn. Dat kan er recht in mijn gezicht uitkomen – ik heb al een mooie verzameling krachtige oneliners verzameld – maar ook tussen de lijnen of als roddel als ik er niet bij ben.

Hoe ik daarmee omga

Ik heb geleerd die waaier aan reacties, van enthousiast roze met een glittergouden randje tot stinkend strontbruin, meer en meer oké te vinden. Niet omdat ik een bikkelharde tante ben die alles van me laat afglijden. (Haha, dat zou wel de allerslechtste manier zijn om mij te beschrijven.) Maar wel omdat ik besef dat iedereen zijn reactie ergens vandaan haalt.

Ten eerste helpt mij de gedachte dat mensen een gigantische variëteit aan achtergronden met zich meedragen. Ook ik ben opgegroeid als ‘gemiddelde’ Vlaming. Gezien vanuit het perspectief van mijn oude zelf besef ik heel goed dat ik weleens vreemd of ronduit extreem kan lijken. Mijn eigen gewoontes zijn stapje per stapje, met veel plezier en zonder afzien veranderd, tot op het punt waar ik nu sta. Maar iemand anders ziet die geleidelijke overgang niet, enkel de schijnbaar onoverbrugbare afstand tussen mijn leven en dat van zichzelf. Iemand die totaal geen boodschap heeft aan duurzaamheid of ethiek weet meestal niet waarom ik al die gekke dingen doe en hoe ik ertoe gekomen ben, en vult logischerwijs de gaten in met veronderstellingen of clichés. Het helpt me om me in dat perspectief te verplaatsen.

Een tweede gedachte die mij helpt is dat venijnige opmerkingen of roddels meer zeggen over de persoon zelf, dan over mij. Iedereen draagt een onzichtbare rugzak vol levenservaringen met zich mee die beïnvloeden hoe hij of zij op dit moment reageert. Ik denk dat ik niet de enige ben die vijandige reacties persoonlijk neemt. Maar ik vind dat mijn leven veel aangenamer wordt als ik bedenk dat het niet persoonlijk hoeft te zijn: misschien heeft die persoon vandaag de trein gemist, zijn sleutels in het rioolputje laten vallen, een platte band gehad, de koffie was op en de hond had diarree.

Dus ook reageren op onbegrip wil ik binnen mijn vooropgestelde normen en waarden doen: vriendelijk en respectvol. Met zachtheid reageren op een veralgemening of kwetsende opmerking is niet de meest evidente weg, maar is wel gemakkelijker voor mezelf en mijn gemoedsrust. Ik probeer te chillen en me niet op te jagen. Patience you must have. Want hoewel ik zelf bepaalde opmerkingen of vragen voor de vijfhonderdste keer kan krijgen, het is misschien een oprechte vraag die de persoon voor mij zich voor het allereerst eens stelt. Daarom vind ik het leuker voor iedereen om even diep adem te halen en de kans te grijpen om een open gesprek te beginnen.

Quotefancy-36777-3840x2160

Grenzen stellen

Ik probeer dus geduldig en respectvol te reageren, maar dat betekent niet dat ik over me heen laat lopen. Ook al zitten er tonnen onvermogen of pijn achter een opmerking, ik kan niet voor alles begrip blijven opbrengen. Regelrechte persoonlijke aanvallen of compleet respectloze discussies hoef ik niet te pikken, vind ik. Het is niet mijn bedoeling als een martelaar door het leven te gaan, dus als mensen bewust of onbewust mijn grenzen negeren, geef ik aan dat ik dat niet oké vind. Dat zou genoeg moeten zijn, maar soms is dat het niet en ga ik gewoon weg uit de situatie. Zelfzorg en zelfrespect zijn namelijk ook belangrijk voor me.

En je hoeft ook helemaal niet over je normen en waarden te beginnen als je daar geen zin in hebt of je bedreigd voelt, toch? In een gezelschap van slachthuiseigenaars is het bijna masochistisch te beginnen over die toffe vegan kookworkshops. Op een bijeenkomst van SUV-enthousiastelingen kan je evengoed een schietschijf op je voorhoofd schilderen in de plaats van te praten over je bewust autoloze leven. Over het algemeen begin ik niet zomaar over mijn specifieke duurzame of ethische keuzes. Ik denk zelfs dat een groot deel van mijn omgeving geen weet heeft van mijn normen en waarden. Het is niet altijd relevant en vormt ook maar een stuk van mijn persoonlijkheid. Los daarvan zijn er genoeg andere manieren om plezier te maken.

WEcotip # 30: wil je graag duurzamer of ethischer gaan leven, maar ben je bang voor de reacties vanuit je omgeving? Het helpt om te bedenken dat er altijd mensen zullen zijn die je niet mogen, of je nu je normen en waarden volgt of niet. Je zal sowieso kritiek krijgen, dus je kan even goed bezield gaan leven. Zeker in het begin, als je omgeving een beetje schrikt, mag je gemor of roddels verwachten en die kunnen snoeihard aankomen. Geduld en zachtheid helpen, maar sommige dingen hoef je niet te pikken. Je bepaalt helemaal zelf waar die grens ligt.

Quotefancy-74113-3840x2160

Zo, dit online zetten was wel even spannend voor me! Maar als ik later oud ben, wil ik tevreden kunnen terugkijken op mijn leven, zonder spijt van de dingen die ik niet heb durven doen. Ik hoop dat sommigen onder jullie er iets aan gehad hebben!

 

Bron afbeeldingen: quotefancy.com

Advertenties

8 gedachtes over “Hoe ik omga met mensen die mijn duurzame normen en waarden niet delen

  1. Het woord ‘hippie’ krijgt plots een hele rare naklank. Zo sprak een vriendin van me toen ik even de Loving Hut wou binnenstappen voor vegan kaas: “Dat zit hier altijd vol hippies.” Euh ok. (Dat was voor ik haar vertelde dat ik tegenwoordig vegetarisch ben en eigenlijk wil evolueren naar volledig plantaardig eten.) Het is dat anders – of beter: ‘groener’ – denken nog te onbekend is in onze maatschappij, nog te weinig voorkomt. Mensen op bakfietsen die hun haar zonder shampoo uit een flesje wassen en plantaardig eten, dat zijn dus hippies. Dat ik wat beter op ons plasticverbruik wil letten, daar kon mijn omgeving nog mee overweg. Maar geen vlees of eieren of… meer eten?? Ben ik nu helemaal gek??
    Enfin, dan ben ik maar een hippie 🙂

  2. Goed geschreven!! De Leuvense Brené Brown anno 2018!
    De stouteriken laten zich allicht vaker horen dan de braveriken. De laatste houden zich gedeisd en zijn het in stilte met je eens.

  3. Juist heel goed dat je dit online zet! Ik besef me ook dat nooit iedereen me aardig zal vinden, maar dat moet ook het niet het doel zijn, weet ik inmiddels 🙂 Onbewust inspireren we meer mensen dan we door hebben, zeker als we het niet pushen! Fijne zondag 🙂

    • Wat een fijne reactie 🙂 En je hebt het bij het rechte eind natuurlijk! Door een alternatief te laten zien, kunnen we inspireren zonder te dwingen.
      Jij ook een fijne zondag! 🙂

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s